DERNEK İKTİSADİ İŞLETMESİ NASIL KURULUR?

Derneklerin Gelir Elde Etmesinin Yollarından Biri de İktisadi İşletme Kurmaktır…

Dernekler tüzüklerinde yer alan amaçlarını gerçekleştirmek üzere gelir elde etmeleri gerekmektedir. Bu gelirler bağış gelirleri ve üye aidatları ile sağlanabileceği gibi doğrudan ticari gelir elde etme yoluyla da olabilir. Dernekler ticari gelir elde edebilmek için “İktisadi İşletme” kurmak zorundadırlar. 

Dernek İktisadi İşletmesi Nasıl Kurulur?

Dernek İktisadi İşletmesi kurulabilmesi için öncelikle dernek tüzüğünde derneğin tüzüğünde derneğin amaçlarını yerine getirmek için iktisadi işletme kurabileceğine dair bir hüküm yer almalıdır.

İktisadi işletme kurmak isteyen dernek iktisadi işletme kurulacağına dair yönetim kurulu kararı almalıdır. Bu karada işletmenin unvanı, açık adresi, sermayesi, temsilcileri, bunların uyrukları ve ev adresleri, temsilin şekli, işletmenin amaç ve konusunun açıkça gösterilmesi gerekir.

İktisadi işletme, şirketlerde olduğu gibi ticaret odasında tescil olunur.

Dernekler, iktisadi işletme kuruluşu için ticaret sicil memurluğuna aşağıdaki evraklarla birlikte tescil için başvurur.

  • Derneğin İktisadi işletme kurmak istediğine dair dilekçe,
  • İktisadi İşletme Kurulacağına dair kararın noterden onaylı sureti
  • Derneğin kuruluşuna izin veren valilik izin yazısının aslı veya noter onaylı sureti,
  • Dernek tüzüğünün noter onaylı son şekli,
  • İktisadi İşletme temsilcilerinin nüfus cüzdanı sureti, imza beyannameleri, ikametgah belgesi ve fotoğrafları
  • Ticaret Sicili Tüzüğü’nün 29. maddesine göre düzenlenen taahhütname, Oda Kayıt Beyannamesi,
  • İşletmenin açılışına dair kararı alan organın görev süresinin dolmadığını teyit eden son seçim veya atamaya ilişkin yetkili kurul kararı.

Dernek İktisadi İşletmeleri Kurumlar Vergisi Mükellefidir

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesine göre dernek kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmazken, aynı maddenin (ç) bendi ile derneklere ait iktisadi işletmeler kurumlar vergisi mükellefiyeti kapsamına alınmışlardır.

Dernek İktisadi İşletmeleri Bilanço Usulüne Göre Defter Tutarlar

Ticari faaliyet yürütecek olan derneklerin, bilanço usulüne göre defter tutması ve iktisadi işletmesi kurumlar vergisi mükellefi olması gerekecektir.

Dernek İktisadi işletmesi İflasa Tabi midir?

İktisadi işletme kuran dernekler tacir sıfatı kazanır. İktisadi işletmelerin ayrı bir tüzel kişiliği olmadığından dolayı iktisadi işletmenin kendisi tacir sıfatı kazanmaz. Derneğin kendisi tacir sıfatı kazanır.

Tacir sıfatı kazanmanın en önemli sonucu iktisadi işletmelerin iflas edebilecek olmasıdır. Dernek ve Dernek Yönetim Kurulu, iktisadi işletmenin mali ve idari yönetiminden sorumlu olup mali ve idari tüm sonuçlarından sorumlu ve hukuken yükümlü olurlar.

Dernek Yönetim Kurullarının Vergi Borçları Karşısındaki Sorumluluğu

Derneklerin mükellef yahut vergi sorumlusu olmaları halinde Derneğin Tüzel Kişiliğine ait ödevler kanuni temsilcileri tarafından yerine getirilir. Kanuni temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacaklar, kanunî ödevleri yerine getirmeyenlerin yani Dernek Yönetim Kurulu Üyelerinin varlıklarından alınır.

Dernek ile Dernek İktisadi İşletmesi Aynı Adreste Faaliyet Gösterebilir mi?

Dernek ve iktisadi işletmenin adresi aynı olabilir. Dernek ve İktisadi işletme arasında kiraya veren ve kiracı ilişkisi kurulabilir. Şu kadar ki bu durumda kira stopajının ödenmesi gerekir.

Dernek İktisadi İşletmesi Kar Ederse Bu Kar Nasıl Kullanılır?

Dernek iktisadi işletmesi yıl sonu oluşan karlarını derneğe aktarır. Yönetim Kurulu Kararı ile karın belirli bir oranı yedek akçe olarak işletmede de tutulabilir, bir kısmı derneğe aktarılabilir veya belirli bir yıl hiç kar payı aktarımı yapılmadan işletme hesabında yatırım payı olarak tutulabilir. Kar payı ile ilgili aktarım veya yatırım kararı Yönetim Kurulu tarafından alınır.

Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (2) numaralı bendinde, iştirak hisselerinden doğan kazançlar menkul sermaye iradı olarak sayılmıştır. Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin 6/b-i bendinde, tam mükellef kurumlar tarafından; tam mükellef gerçek kişilere, gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olmayanlara ve bu vergiden muaf olanlara dağıtılan, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı kar paylarından tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Bir kazancın iştirak kazancı sayılabilmesi için bir başka kurumun hisselerine sahip olunması zorunluluk teşkil etmez, bağlı veya ait kuruluşun tamamına sahip olunması halinde de bir iştirak kazancı elde edilmesi söz konusu olacaktır. Bu nedenle derneğe ait iktisadi işletmenin bağlı bulunduğu derneğe bağış adı altında da olsa aktardığı tutarlar kar payı niteliğinde olacaktır ve bu tutarlar üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının 6 numaralı bendinin (b-i) alt bendi uyarınca %15 gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekecektir.

Dernek Yönetim Kurulu üyelerine kar payı aktarımı yapılamaz.

Dernek İktisadi İşletmeye Borç Verebilir mi?

Dernek iktisadi işletmeye borç verebilir. Borç verme işlemi öncesinde Yönetim Kurulu’nun “iktisadi işletmeye hangi iş için ne kadar süreyle borç vereceğine” dair karar alması gereklidir. Derneğin, iktisadi işletmesine sürekli olarak kaynak aktarması örtülü sermaye olarak değerlendirilir.

Dernek, Derneğe bağlı iktisadi işletme, Sendika, Siyasal Parti, Spor Kulübü, Federasyon ve Konfederasyon ile ilgili idari, mali ve mevzuat danışmanlığı hizmetleri için bizi arayınız!