DERNEK NASIL KURULUR?
Türkiye’de dernek kurmak için en az 7 kurucu belirlenir, derneğin adı ve amacı netleştirilir ve dernek tüzüğü hazırlanır. Ardından kuruluş bildirimi (EK-2) ve ek belgeler tamamlanarak İl/İlçe Sivil Toplumla İlişkiler birimine başvuru yapılır. Kuruluş bildirimi ve eklerinin teslimiyle dernek tüzel kişilik kazanır; sonrasında en geç 6 ay içinde ilk genel kurul yapılarak yönetim ve denetim organları oluşturulur. Sürecin sorunsuz ilerlemesi için tüzük, evraklar ve başvuru adımları mevzuata uygun şekilde yürütülmelidir.
Dernek nasıl kurulur? Bu rehber, Türkiye’de dernek kuruluş sürecinin temel adımlarını (ön araştırma, tüzük, evraklar, başvuru ve ilk genel kurul) anlaşılır bir sırayla özetler. Dernek, kuruluş bildirimi ve eklerinin Sivil Toplumla İlişkiler birimine verilmesiyle tüzel kişilik kazanır; ardından ilk genel kurul en geç 6 ay içinde yapılır.
## Dernek Nasıl Kurulur? – Kısa ve Net Özet
Türkiye’de dernek kurmak isteyenler için temel adımlar şunlardır:
1. Derneğin amacı ve adı belirlenir.
2. En az **7 kurucu üye** tespit edilir.
3. Dernek **tüzüğü** hazırlanır.
4. Kuruluş bildirimi ve ek belgeler düzenlenir.
5. İl **Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü**’ne başvuru yapılır.
6. Başvurunun ardından dernek **tüzel kişilik kazanır**.
7. En geç **6 ay içinde ilk genel kurul** yapılır.
İçindekiler
5253 sayılı Dernekler Kanunu ‘na göre dernek; kazanç paylaşma amacı olmadan, kanunlarla yasaklanmamış ortak bir amacı gerçekleştirmek için kurulan, tüzel kişiliğe sahip bir yapıdır. Buna göre dernek; en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmesiyle oluşan tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur.
Dernek kurmak; toplumsal fayda hedefiyle bir araya gelen bireylerin, tüzel bir yapıyı mevzuata uygun şekilde hayata geçirmesidir. Bu amaç; dayanışma, eğitim, farkındalık, kültürel-sanatsal faaliyetler veya belirli bir sorun alanında çözüm üretme olabilir.
Bu içerik, dernek kurma uygulama rehberi gibi temel bir çerçeve sunar; ayrıntılar alt başlıklarda evrak listesi, başvuru ve ilk genel kurul adımlarıyla açıklanır.
Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme sunar. Uygulama ayrıntıları il/ilçe bazında değişebileceğinden, işlem öncesinde güncel mevzuat ve Sivil Toplumla İlişkiler birimlerinin resmî duyuruları kontrol edilmelidir.
1. Dernek nasıl kurulur? (Kuruluş prosedürü)
Dernek kuruluş süreci; ön araştırma, tüzük hazırlığı, evrakların hazırlanması, başvuru ve ilk genel kurul adımlarından oluşur.
1.1. Dernek kurmadan önce ne yapmalısınız? (Ön araştırma safhası)
Önce, 5253 sayılı Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği okunur. Derneklerin hukuki statüsü, dernek kurucularının ve yöneticilerinin yasal sorumluluğu ve cezai müeyyideler incelendikten sonra gerekli bilgi ve hassasiyetin oluşması sağlanır.
Ön araştırma safhasında dernek kurucuları da belirlenir. Dernek kurmak için en az yedi kurucu üye gereklidir. Bu üyelerin gerçek veya tüzel kişi olması gereklidir.
1.2. Tüzük nasıl hazırlanır? (Tüzük hazırlama safhası)
Derneğin tüzüğünde; derneğin adı ve merkezi, derneğin amacı, amacı gerçekleştirmek için dernekçe sürdürülecek çalışma konuları ve çalışma biçimleri, derneğe üye olma ve üyelikten çıkmanın şart ve şekilleri ve diğer hususlara yer verilmelidir. Detay için ‘Dernek Tüzüğü Nasıl Hazırlanır‘ başlıklı içeriğimize göz atabilirsiniz.
1.3. Dernek nasıl kurulur: Hangi belgeler gerekir? (Gerekli evrakların hazırlanması safhası)
Gerekli evrakların hazırlanması safhasında kısaca yapılacak işler şunlardır:
– Dernek Tüzüğü (3 adet asıl; tüm sayfalar tüm kurucular tarafından imzalı)
– Dernek Kuruluş Bildirimi (EK-2) (3 adet asıl; kurucular tarafından imzalı; T.C. kimlik numarası düzgün ve okunaklı; yerleşim yeri açık ikamet adresi yazılı)
– Yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişi/kişilerin ad-soyad ve iletişim bilgileri ile yerleşim yerlerini gösteren imzalı liste (3 adet)
– Dernek merkezinin tapuda mesken olarak görünen bir yerde açılması hâlinde, kat malikleri kurulunun oybirliği ile aldığı karar örneği (1 adet) ve kira kontratı (2 adet)
– Dernek merkezinin açılacağı yer tapuda iş yeri olarak görünüyorsa kira kontratı (2 adet)
– Kurucular arasında tüzel kişi varsa: tüzel kişinin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluş belgesi; ayrıca tüzel kişiliğin yetkili organınca alınmış, dernek kurucusu olunduğunu ve tüzel kişiyi temsile yetkili gerçek kişiyi gösteren kararın aslı veya fotokopisi
– Kurucular arasında yabancı dernek veya dernek/vakıf dışında kâr amacı gütmeyen kuruluş varsa: bu tüzel kişilerin dernek kurucusu olabileceğini gösteren İçişleri Bakanlığınca verilmiş izin belgesinin aslı veya fotokopisi
– Kurucular arasında yabancı uyruklu gerçek kişi varsa: Türkiye’de yerleşme hakkına sahip olduğunu gösteren belgenin aslı veya fotokopisi
Tüm belgeler hazırlandıktan sonra bu aşama tamamlanmış olur.
1.4. Dernek kuruluş başvurusu nasıl yapılır? (Başvurma safhası)
Yukarıda sayılan safhalardan sonra dernek kurulumu için İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğüne müracaat edilir. Kurucu üyelerden bir kişi bu işlemi yerine getirebilir.
Bulunulan ildeki Dernekler İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğüne, tüm bu evrakları eksiksiz olarak hazırladıktan sonra başvuru yapılır.
Başvuru kabul edildikten sonra dernek, resmi olarak dernek siciline kaydedilir ve tüzel kişilik kazanır. Bu aşamadan sonra dernek faaliyetlerine yasal olarak başlayabilir.
1.5. İlk genel kurul nasıl yapılır? (İlk Genel Kurulun yapılması)
Kuruluş işlemleri tamamlandıktan sonra derneklerin, en geç 6 ay içinde ilk genel kurul toplantısını yaparak yönetim ve denetim organlarını oluşturması gerekir.
Bir derneğin kurulabilmesi için kurucuların belirli sayıda olması gerekmektedir ve bu sayı, kanunen en az 7 kişi olarak belirlenmiştir. Ancak, derneklerin sağlıklı bir şekilde faaliyet göstermesi ve ilk genel kurullarını yapabilmeleri için üye sayılarını artırmaları gerekmektedir. Bu sebeple kurucular dışında üyelik ihtiyacı doğabilir. Dolayısıyla, derneklerin ilk adımlarında kurucu üyeler kadar, yeni üyelerin de aktif katılımı kritik bir rol oynar.
2. Dernek kurulduktan sonra hangi defterler tutulur? (Zorunlu defterler)
Dernek kurulduktan sonra, belirli defterlerin tutulması yasal bir zorunluluktur. Derneğin mali ve idari şeffaflığını sağlamak ancak defterlerin doğru ve düzenli bir şekilde tutulması ile mümkündür. İşte tutulması gereken bazı temel defterler:
- Karar Defteri: Yönetim kurulu kararları tarih ve numara sırasıyla bu deftere yazıldıktan sonra kararlar toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır.
- Üye Kayıt Defteri: Derneğe üye olarak girenlerin kimlik bilgileri, derneğe giriş ve çıkış tarihleri bu deftere işlenir. Ayrıca üyelerin ödedikleri giriş ve yıllık aidat miktarları da bu deftere işlenebilir.
- Evrak Kayıt Defteri: Önce gelen ve giden evraklar, tarih ve sıra numarası ile bu deftere kaydedilir. Daha sonra gelen evrakın asılları ve giden evrakın kopyaları dosyalanır. Elektronik posta yoluyla gelen veya giden evraklar çıktısı alınmak suretiyle saklanır.
- İşletme Hesabı Defteri: Dernek adına alınan gelirler veya yapılan giderler açık ve düzenli olarak bu deftere işlenir.
Ayrıntı için “İşletme Hesabı Defteri (örnek kayıtlar)” içeriğine bakabilirsiniz.
Bu defterlerin yanı sıra, derneğin faaliyetlerine bağlı olarak başka defterlerin de tutulması gerekebilir. Sonuç olarak tüm defterlerin güncel ve doğru bir şekilde tutulması şeffaflık ilkelerinin sağlanmasında önemli rol oynar.
2.1. Hesap dönemi nedir? (Hesap dönemi)
Derneklerde hesap dönemi bir takvim olup hesap dönemi 1 Ocak’ta başlar ve 31 Aralık’ta sona erer. Diğer taraftan yeni kurulan derneklerde hesap dönemi kuruluş tarihinde başlar ve 31 Aralık’ta sona erer.
2.2. Defterlerin ara tasdiki nasıl yapılır? (Ara tasdik)
Bu Yönetmelikte yazılı defterleri kullanacak dernekler, elektronik ortamda tutulacak defterler hariç olmak üzere, bunları kullanmaya başlamadan önce il müdürlüğüne veya notere tasdik ettirirler. Bu defterlerin kullanılmasına sayfaları bitene kadar devam edilir. Sayfalar bittikten sonra defterlerin ara tasdiki yapılır.
Ancak, bilanço usulüne göre defter tutanlar yevmiye defterini kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda tasdik ettirir. Büyük Defterin onaylatılması zorunlu değildir.
3. Dernek kurulduktan sonra hangi konular gündeme gelir? (Diğer hususlar)
Bu bölümde dernek kurma prosedüründen sonra gündeme gelen başlıklara yer verilmiştir.
3.1. Derneğe üyelik nasıl olur? (Derneklerde üyelik)
Dernek üyeliği, bireylerin gönüllü olarak katıldığı ve belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere bir araya geldikleri topluluklar biçiminde önemli bir sosyal katılım yoludur. Üyelikle ilgili temel kanuni düzenlemeler ve haklar, derneklerin işleyişini ve üyelerin haklarını korumayı amaçlar. Fiil ehliyetine sahip bulunan her gerçek kişi ile tüzel kişiler, derneklere üye olma hakkına sahiptir.
Ancak, dernek tüzüklerinde üyelik için özel şartlar belirlenebilir. Derneklere üye olmak isteyen kişilerin, derneğe yazılı olarak başvuruda bulunması ve dernek yönetim kurullarının da dernek tüzüğünde belirtilen hükümler doğrultusunda üyelik başvurularını en geç 30 gün içerisinde üyeliğe kabul veya ret şeklinde karara bağlayarak sonucunu başvuru sahibine bildirmesi gerekmektedir.
Derneklere üye olmak isteyen kişiler, dernek tüzüğünde belirtilen şartlara uygun olarak yazılı başvuru yapmalıdır. Yönetim kurulu ise bu başvuruları en geç 30 gün içerisinde değerlendirip sonuçlandırmalıdır.
Bu haklar ve süreçler, hem derneklerin düzenli bir şekilde faaliyet göstermesini hem de üyelerin haklarının korunmasını sağlar. Dolayısıyla dernek üyeliği, bireylerin sosyal ve hukuki bağlamda aktif bir rol üstlenmelerine olanak tanırken, aynı zamanda belirli yükümlülükler de getirir.
3.2. Üyelerin Katılma Hakkı
Her üyenin, derneğin faaliyetlerine ve yönetimine katılma hakkı vardır. Genel kurul, derneğin en yetkili karar organı olup; derneğe kayıtlı üyelerden oluşur. Dolayısıyla dernek yönetim kurulunda görev alan kişilerin o derneğin üyesi olması gereklidir.
Türkiye’de yerleşme hakkına sahip olan yabancı gerçek kişiler, dernek kurabilirler veya kurulmuş derneklere üye olabilirler. Dolayısıyla, yabancı bir ülke vatandaşının Türkiye’de bir derneğe üye olabilmesi için Türkiye’de ikamet etme hakkı elde etmiş olması gerekmektedir.
Hiç kimse, üyesi olduğu dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Her üye yazılı olarak bildirmek şartıyla, dernekten çıkma hakkına sahip olmakla beraber dernek üyeliğinden ayrılma isteğini yazılı olarak yönetim kuruluna bildirmelidir. Dernek yönetim kurulu istifa yazısını almaz veya almaktan kaçınırsa noter aracılığı ile istifa dilekçesinin yönetim kuruluna ulaştırılmasının sağlanması gerekir.
3.3. Dernek nasıl kurulur, maliyeti nedir? (Genel maliyet kalemleri)
5253 Sayılı Dernekler Kanunu, dernek kuruluşunda vakıf kuruluşunda olduğu gibi bir kuruluş sermayesi öngörmemiştir. Bu yüzden dernek kurmak, vakıf kurmaya göre maddi açıdan daha az masraflıdır. Fakat bir dernek kurmanın da elbette bazı maliyetleri ve yükümlülükleri vardır. İşte dernek kuruluş maliyetlerine dair bazı temel unsurlar:
1. Resmi Başvuru ve Kayıt Ücretleri :
Dernek kurmak için İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğüne başvurulur. Başvuru sırasında başvuru ücreti, kayıt ücreti, resmi vergi ve harç adı altında kesinlikle herhangi bir ücret talep edilmemektedir.
2. Unvan ve Marka Tescili :
Aslında dernekler unvan ve markasını tescil ettirmek zorunda değildir. Fakat marka tescilinin derneğinizin kimliğini korumasına yardımcı olabileceği de unutulmamalıdır.
3. Mali Danışmanlık Hizmetleri :
Açıkcası dernek kuruluşunda ve kuruluştan sonraki süreçlerde danışmanlık hizmeti almak zorunda değilsiniz. Fakat kuruluş sürecinde danışmanlık almak sizi yasal risklere karşı korur. Bundan dolayı mali danışmanlık hizmetleri de bütçenizde yer alması gereken bir kalemdir.
4. Ofis Kiralama Giderleri :
Derneğiniz için bir ofis alanı kiralamak veya satın almak kuruluş aşamasında ve kuruluştan sonraki süreçlerde önemli bir maliyet kalemidir. Fakat derneğinizi ikamet ettiğiniz konutta da kurabilirsiniz. Bu şekilde kiralama giderinden kurtulabilirsiniz. Derneğinizi ikamet ettiğiniz konutta kurarsanız diğer kat maliklerinden izin almanız gerektiğini unutmayınız.
5. Ofis Demirbaşları :
Derneğiniz için demirbaş giderleri önemli bir gider kalemidir. Başlıca demirbaş giderleri masa, sandalye, dolap, bilgisayar ve yazıcıdır.
6. Temel Faaliyet Giderleri :
Yukarıdaki giderlere ek olarak İletişim, elektrik, su gibi temel faaliyet giderleri de dernek kuruluşunda göz önünde bulundurulması gerekli giderlerdendir.
Bu maliyetlerin yanı sıra, derneğinizin faaliyet alanına ve ölçeğine bağlı olarak başka harcamalar da olabilir. Bütçenizi dikkatlice planlamak ve olası masrafları önceden göz önünde bulundurmak, derneğinizin uzun vadeli başarısı için kritik öneme sahiptir.
3.4. Dernek nasıl kurulur? (Kısa kapanış ve sonraki adım)
Bu yazıda dernek nasıl kurulur konusunu temel adımlarıyla ele aldık. Sürecin doğru ilerlemesi için tüzük, belge listesi ve başvuru adımlarını dikkatle takip etmek faydalıdır. Konuları derinleştirmek isterseniz; tüzük hazırlama, defterler ve genel kurul işlemleri gibi alt başlıklara ait içeriklere geçebilir ve ayrıca İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünün güncel duyurularını kontrol edebilirsiniz.
4. Sık Sorulan Sorular (SSS)
1) Dernek tek kişiyle kurulur mu?
Hayır. Türkiye’de dernek kurmak için en az 7 kurucu üye gerekir.
2) Dernek kurmak için kaç kişi gerekir?
Dernek kuruluşunda, tamamı fiil ehliyetine sahip en az 7 gerçek veya tüzel kişi kurucu olarak yer almalıdır.
3) Dernek kurmak için yaş sınırı var mı?
Evet. Kurucu olabilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak ve fiil ehliyetine sahip olmak gerekir.
4) Dernek kurmak için sermaye veya para gerekir mi?
Hayır. Dernek kuruluşunda vakıflarda olduğu gibi zorunlu bir kuruluş sermayesi bulunmaz.
5) Dernek kuruluş başvurusu nereye yapılır?
Başvuru, dernek merkezinin bulunduğu yerin İl veya İlçe Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü’ne yapılır.
6) Dernek ne zaman tüzel kişilik kazanır?
Kuruluş bildirimi ve eklerinin mülki idare amirliğine teslim edilmesiyle dernek tüzel kişilik kazanır.
7) Dernek ev adresinde kurulabilir mi?
Evet. Dernek merkezi konut adresi olabilir; ancak apartmanlarda kat maliklerinin oybirliğiyle aldığı karar gerekebilir.
8) Dernek kurulduktan sonra ilk genel kurul ne zaman yapılır?
Dernekler, kuruluş işlemleri tamamlandıktan sonra en geç 6 ay içinde ilk genel kurul toplantısını yapmak zorundadır.
9) Dernek defterleri nerede tasdik ettirilir?
Elektronik ortamda tutulmayan defterler, kullanılmaya başlamadan önce noter veya il müdürlüğü tarafından tasdik edilir.
10) Yabancı uyruklular dernek kurucusu olabilir mi?
Evet. Türkiye’de yerleşme hakkı bulunan yabancı uyruklular, gerekli belgeleri sunmak kaydıyla kurucu olabilir.
11) Dernek kurmak için danışmanlık almak zorunlu mu?
Hayır. Danışmanlık almak zorunlu değildir; ancak mevzuata aykırı işlem riskini azaltmak için tercih edilebilir.
12) Dernek kurulduktan sonra faaliyetlere hemen başlanabilir mi?
Evet. Dernek tüzel kişilik kazandıktan sonra, tüzükte belirtilen amaçlar doğrultusunda faaliyetlerine başlayabilir.
Bu rehber, dernekler mevzuatı ve uygulamaları alanında danışmanlık veren Lilyum STK Danışmanlık tarafından hazırlanmıştır.
Güncelleme: Ocak 2026
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Yasal Uyarı:
Bu web sitesinde yer alan içerikler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olaylara ilişkin hukuki görüş veya danışmanlık yerine geçmez. Her somut durum kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir.